nieuws

Wethouder Bob Roelofs neemt het eerste exemplaar van De Kade in ontvangst. ‘Opa’, graffitischrijver van het eerste uur, mocht hem uitreiken.

Op donderdag 27 november 2025 presenteert Uitgeverij Parkstraat het boek De Kade. 40 jaar graffiti bij de Arnhemse Boterdijk. In 2023 ging de Arnhemse Rijnkade op de schop. De kade werd over een lengte van bijna een kilometer versterkt om bestand te zijn tegen toekomstig hoog water. Tegelijkertijd werden de kade, de trappen en de hellingen aangepast om meer ruimte te creëren voor ontmoeting, horeca en wandelaars. Een verandering was het verdwijnen van de Hall of Fame (HOF), zoals de graffitivrijplaats op de keerwand bekend staat. Die wand werd ooit geplaatst om het water buiten de stad te houden, maar leende zich ook uitstekend voor het aanbrengen van graffiti, een urban art-vorm die in de jaren tachtig overwaaide uit de Verenigde Staten. In 1985 verscheen een eerste piece op de kade, een voorbeeld dat deed volgen, waardoor de plek zou uitgroeien tot een legendarische plaats voor graffitischrijvers en liefhebbers. Het verdwijnen van de HOF in 2025 was aanleiding om haar geschiedenis in woord en beeld vast te leggen. Het resultaat is De Kade. 40 jaar graffiti bij de Arnhemse Boterdijk, een uniek boek boordevol tags, pieces en streetart en de verhalen die daar bij horen.

Na een korte presentatie door de initiatiefnemers, die zullen vertellen over de totstandkoming van het boek, wordt het eerste exemplaar uitgereikt aan wethouder Bob Roelofs. We sluiten we de avond af met een feestelijke borrel. Tevens is er gelegenheid een exemplaar van het boek aan te schaffen.

Donderdag 27 november 2025 van 19:00 – 21:00 uur. Inloop vanaf 18.30 uur. Locatie: Rozet Centrum, Kortestraat 16, Arnhem

Afgelopen zaterdag kregen Ferry Reurink en Peter Bierhaus de
Prodesseprijs voor Arnhemse Geschiedenis 2025. Het thema dit jaar was
Ech(t) Ernems. Wie komt een prijs onder zo’n thema beter toe dan
Bierhaus en Reurink, beiden geboren en getogen Ernemmers? Peter Bierhaus
is, samen met grafisch vormgever Kees de Bruin, de maker van het
prachtige koffietafelboek George Jazzcafé, dat in 2024 verscheen bij
Uitgeverij Parkstraat. Na Jan de Vries, schrijver van De nieuwe Canon van Arnhem, die de
Prodesseprijs in 2023 in de wacht sleepte, is Bierhaus de tweede auteur
van Uitgeverij Parkstraat die er met de prijs vandoor gaat. Hij mag hem
delen met Ferry Reurink, Vitesse-auteur en allround-vriend van de
uitgeverij. Heren, van harte!
Foto Gerth van Roden

Op vrijdagmiddag 10 oktober 2025 presenteert Jan de Vries zijn Scheurkalender Historisch Arnhem en overhandigt hij een exemplaar aan de wethouder. De presentatie vindt om 16.00 uur plaats in Rozet (Kortestraat 16, Arnhem).

De Scheurkalender Historisch Arnhem vertelt in 366 dagberichten het verhaal van het dagelijkse leven in het historische Arnhem. We reizen kriskras door de tijd vanaf de middeleeuwen tot in de eenentwintigste eeuw, vanaf de oudste schriftelijke vermelding van Arnhem in 893, via de mondharmonica van John Lennon tot en met de brand die op 5 maart 2025 historische panden in de Jansstraat verwoestte. Die ogenschijnlijk losse voorvallen worden ingepast in langer lopende ontwikkelingen. Zo komen we te weten wat er op tafel stond in de zestiende eeuw, hoe heksenprocessen verliepen, in welk jaar de vuilnisemmers werden ingevoerd en waar de eerste ‘gastarbeiders’ woonden. Ook wordt stil gestaan bij geboorte en overlijden van enkele spraakmakende stadgenoten. Deze scheurkalender laat zien wat een bijzondere stad Arnhem was en is. In het uiterlijk van de stad en voor de inwoners mag het nodige veranderd zijn, maar verrassend veel komt vandaag de dag terug in het straatbeeld en in het karakter van de Ernemmer.

Na een korte presentatie en een interactieve quiz door de auteur, krijgt wethouder Bob Roelofs een exemplaar uitgereikt. De middag wordt afgesloten met een feestelijke borrel. Tevens is er gelegenheid een (gesigneerd) exemplaar van de kalender aan te schaffen.

Vrijdag 10 oktober 2025 van 16:00 – 18:00 uur. Entree gratis.

Locatie: Rozet, Kortestraat 16, 6811 EP Arnhem.

Afgelopen donderdag, 11 september 2025, presenteerden Martijn Reinders
en Hans Timmerman in een goed gevuld Erfgoedcentrum van Rozet hun
boek Luftwaffe-experimenten bij de Oude Haven.
Het boek is vanaf nu verkrijgbaar bij Uitgeverij Parkstraat en in de Arnhemse boekhandel.

Vorig jaar verscheen bij Uitgeverij Parkstraat de eerste Nederlandse vertaling van De grote Zeeslang, een boek uit 1892 van de Arnhemse bioloog dr. Anthonie Cornelis Oudemans (1858-1943). Oudemans was docent aan de HBS aan de Schoolstraat, in het Arnhemse Spijkerkwartier, de wijk waar hij ook woonde. Hij was geliefd bij zijn leerlingen om de vele excursies die hij organiseerde en omdat hij weinig huiswerk opgaf.

Oudemans gold als autoriteit op het gebied van vlooien, platwormen maar vooral mijten. In  honderden publicaties beschreef hij 170 nieuwe geslachten en 770 nieuwe soorten van deze kleine geleedpotige. Eindeloos moet hij ervoor door een microscoop hebben getuurd. Maar niet alleen de minuscule fauna had de interesse van de Arnhemse bioloog.

Zeeslangen, die volgens Oudemans wel zestig meter lang konden worden, was zijn andere levenslange passie. Volgens de bioloog zwom er eind negentiende eeuw nog altijd een qua uiterlijk op de prehistorische Plesiosaurus gelijkend zeewezen rond in de oceanen, hoewel het zeldzaam was en op de rand van uitsterven stond. In zijn boek behandelt Oudemans 187 ooggetuigenverslagen die hij betrouwbaar acht en waaruit volgens hem onbetwistbaar het bestaan van de zeeslang volgde.

Na verschijning raakte Oudemans’ boek in de vergetelheid. In de twintigste eeuw golden zeeslangen als bijgeloof, een relict van een irrationeel verleden waarin de aarde plat was en de zon om de aarde draaide. Oudemans koesterde nog de hoop dat de wetenschap ooit een exemplaar zou bemachtigen, tevergeefs. Toch werden zeeslangen ook in de twintigste eeuw gesignaleerd, tot en met in ons door internet en mobiele telefoons beheerste tijdperk aan toe.

Hoewel Oudemans veel vragen oploste over de zeeslang en hij zijn leefwijze, manier van voortplanting en karakter beschreef, resteren er veel vragen. Niet in de laatste plaats omdat de zeeslang gedoemd was een mythisch wezen te blijven dat slechts bestaat in verhalen. Maar ook omdat het blikveld van Oudemans grotendeels beperkt bleef tot zijn eigen discipline, de biologie. De cultuurhistorische context waarin zeeslangenverhalen ontstaan, gedijen en worden overgeleverd blijft onderbelicht. Anders dan sommige van zijn tijdgenoten, die woestijnen en regenwouden doorkruisten om de laatste witte vlekken op de kaarten in te vullen, was Oudemans een studeerkamergeleerde. Zijn kennis over de zeeslang ontleende hij aan het doornemen van indrukwekkende stapels boeken, onderzoeksrapporten en artikelen uit kranten en wetenschappelijke tijdschriften.

Welke verhalen over zeeslangen zijn er, waar worden zeeslangen gerapporteerd? Wat is het verband tussen waarnemingen van zeeslangen en de vondst van fossiele zeereptielen in de negentiende eeuw? Is er een verband met de draak, net als de zeeslang een mythisch wezen, prominent in zowel de Chinese cultuur als in de Europese middeleeuwse literatuur? Zijn de zeemonsters uit de oudheid, zoals Skylla en Charybdis en de Leviathan uit het Oude Testament verwijzingen naar echt bestaande dieren of vormen zij louter een literair motief? Wat is het verband tussen zeeslangen en het befaamde Monster van Loch Ness en andere meermonsters – want behalve in Schotland worden geheimzinnige wezens gerapporteerd in meren over de hele wereld.  Is er in de eenentwintigste eeuw nog plaats voor (geloof in) zeeslangen of behoort hij definitief tot een voorbij en geromantiseerd verleden? Zijn er elders op de wereld onderzoekers die zich bezighouden met de zeeslang?

Last not least, als er eind negentiende eeuw nog zeeslangen bestonden – zoals Oudemans meende – zouden ze dan ook nu nog kunnen bestaan? Wat hebben wetenschappelijke disciplines als de paleontologie en de biologie te zeggen over de kans dat er nog grote, onontdekte zeewezens rondzwemmen in onze oceanen? Waar zouden we moeten zoeken?

Deze vragen, en een heleboel andere, willen wij proberen te beantwoorden met ons onderzoeksproject De Laatste Zeeslang. In navolging van negentiende-eeuwse wetenschappers, gaan wij – grafisch ontwerper en illustrator Sjoerd Kulsdom en historicus Stef Ketelaar – op zoek naar verhalen over zeeslangen. Anders dan Oudemans deed, die voor zijn onderzoek zijn studeerkamer niet verliet, bezoeken wij de locaties waar zeeslangen zijn gerapporteerd. Dit project combineert historisch- en literatuuronderzoek met gesprekken met kustbewoners, zeevarenden en wetenschappers om de context van deze intrigerende verhalen in woord en beeld te belichten.

Onderzoeksproject De Laatste Zeeslang is te volgen op Instagram.

Op 11 september presenteren de auteurs Martijn Reinders en Hans Timmerman het boek Luftwaffe-experimenten bij de Oude Haven. Het mysterie van het Würzburg Riese radarapparaat aan de Arnhemse Rijn

Lang bleef het een mysterie: het imposante Würzburg Riese-radarapparaat aan de Rijn bij Arnhem. Waarom stond het daar, wie bediende het, en wat gebeurde er omheen? In dit boek duiken Martijn Reinders en Hans Timmerman diep in archieven om deze vragen te beantwoorden. Ze plaatsen het apparaat in een groter, vrijwel onzichtbaar strijdtoneel: de technologische oorlogsvoering van de Luftwaffe. Arnhem bleek een knooppunt.

Vanaf 17.00 uur is iedereen van harte uitgenodigd in het Erfgoedcentrum van Rozet.

Donderdag 11 sepember 2025 van 17:00 – 19:00 uur. Entree gratis.
Locatie: Rozet Centrum (ruimte Erfgoedcentrum), Kortestraat 16, 6811 EP Arnhem

In 2023 verscheen De nieuwe Canon van Arnhem, waarin Jan de Vries de lezer meeneemt op een reis door het verleden van de stad. Op veertig plaatsen wordt stil gestaan bij belangrijke historische gebeurtenissen, personen en ontwikkelingen. Daarbij vertellen tijdgenoten hoe zij hun tijd zagen en beleefden. Het doel van de reis is dezelfde als in de canon uit 2008: de historie van Arnhem. In deze nieuwe tijdreis krijgen invalshoeken als meerstemmigheid en diversiteit meer aandacht. Dit geldt vooral voor het koloniale (slavernij)verleden van de stad. Dit nieuwe geschiedenisverhaal is met de ooggetuigenverslagen en de fraaie beeldbronnen onmisbaar voor iedereen die de geschiedenis, de stad en de Arnhemmers een warm hart toedraagt.

Omdat de eerste druk was uitverkocht, maar er nog steeds veel belangstelling was voor het boek van De Vries, verscheen in mei 2025 de tweede druk. De nieuwe Canon ligt weer in de Arnhemse boekhandel en is te bestellen bij Uitgeverij Parkstraat.